Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!



Ostatnia aktualizacja strony: 27.11.2015

Spektroskop

Spektroskop to przyrząd służący do obserwacji spektrum (widma) światła. Rozdziela on promienie ze względu na długość ich fali. W zależności od źródła światła (i ewentualnie pochłaniającej je substancji) widmo może być ciągłe (wszystkie barwy tęczy) lub liniowe (pojedyncze kolorowe prążki). Okazuje się, że to interesujące narzędzie można łatwo i szybko zbudować w domu. Przykładowa instrukcja (w Internecie jest ich wiele i nieco się różnią) znajduje się na http://dydaktyka.fizyka.umk.pl/Prace/licencjackie/Niebieszczanska/optyka/spektroskop.html

    Przydatne wskazówki dotyczące konstrukcji i użytkowania spektroskopu:
  • Chociaż wg instrukcji, do której link podałem powyżej, węższy otwór powinien być ograniczony ostrymi krawędziami żyletki. Jednak może on być zwykłą szparą wyciętą w tekturze (choć wtedy linie widmowe będą mogły być zniekształcone).
  • Używanie rolki po ręczniku papierowym jako obudowę nie jest konieczne. Ta po papierze toaletowym jest krótsza, dzięki czemu przyrząd mieści się w kieszeni.
  • Do wnętrza rolki można włożyć (ewentualnie przykleić) pokrywający ją prostokątny kawałek czarnego, sztywnego papieru. Wzocni on konstrukcję, a dzięki ciemnej barwie poprawi jakość obrazu.
  • Od zewnątrz wszystkie tekturowe części można obkleić taśmą klejącą, aby ochronić je przed wodą. Natomiast najbardziej zewnętrzną warstwą może być papier samoprzylepny (uczyni on wygląd przyrządu ładniejszym, jak również zasłaniając śliską taśmę ułatwi jego trzymanie).
  • Zwykle łatwiej jest zobaczyć spektrum, trzymając spektroskop możliwie blisko oka.
  • W przypadku skierowania przyrządu prosto na jaskrawe źródło światła możemy nie zobaczyć widma. Należy wtedy obracać go lekko w dół lub w górę aż do uzyskania obrazu.

Przykładowe spektra

Pokazane na początku spektra będą podobne do zwykłej tęczy, ale kolejne mogą wyglądać inaczej.

Światło naturalne


Słońce (popołudnie). W rzeczywistości poszczególne barwy zmieniają się płynnie (dotyczy to również innych fotografii spektrum ciągłego).

UWAGA!

Należy skierować spektroskop tak, aby promienie słońca nie padały bezpośrednio do oka, co grozi utratą wzroku.

Niebo bezchmurne


Niebo zachmurzone - nieco słabsza barwa niebiesko-fioletowa

Żarówki


Zwykła żarówka


Żarówka halogenowa (o temperaturze barwowej 2800K)

Wyświetlacze


Wyświetlacz LCD telefonu komórkowego (podświetlany białymi LED-ami) - widzimy trzy prążki w kolorach podstawowych


Monitor komputerowy LCD (podświetlany świetlówkami)


Wyświetlacz OLED innego telefonu komórkowego

Neonówki


Neonówka umieszczona we włączniku (zabarwionym na czerwono, świeci na ten sam kolor)


Neonówka osłonięta zieloną obudową (świeci na żółto). Zamiast czerwonej plamy powinny być widoczne dwie linie. Po przeciwnej stronie czerwonego prążka można dostrzec zielony.

Diody LED


Zielona dioda LED (jednak w widmie możemy dostrzec również inne barwy - żółtą, a nawet czerwoną)


Biała dioda LED - w rzeczywistości niebieska/UV z luminoforem. Widmo jest ciągłe, ale kolor turkusowy jest ciemniejszy niż pozostałe.

Świetlówki


Świetlówka liniowa (podłużna, ze stykami po przeciwnych stronach) daje widmo ciągłe (emitowane przez luminofor), ale z widocznym spektrum liniowym wypełniających ją oparów rtęci.


Świetlówki kompaktowe (powyginane, podłączane z jednej strony, często za pomocą gwintu bezpośrednio do zwykłej oprawy), jak i niektóre liniowe mają inne luminofory. Widzimy więc pięć linii widmowych.

Lampy HID

Są to lampy wyładowcze, przez które przepływa prąd o dużym natężeniu.

Wysokoprężne lampy rtęciowe emitują białe światło, ale nie oddają zbyt dobrze kolorów oświetlanych obiektów. Stosuje się je często w oświetleniu zewnętrznym. Niskoprężne lampy rtęciowe to świetlówki. Widoczny na zdjęciu zielony prążek znajdujący się przy czerwonym powinien być żółty.


Wysokoprężne lampy sodowe mają więcej linii widmowych, ale bardzo słabo oddają barwy - dają żółtopomarańczowe światło. Stosuje się je powszechnie do oświetlenia ulic. Niestety nie zrobiłem zdjęcia spektrum niskoprężnej lampy sodowej, gdyż są bardzo rzadko używane (nie można przy nich wcale rozróżniać kolorów).


Lampy metalohalogenkowe bardzo dobrze oddają barwy. Świecą zazwyczaj na biało. Są stosowane do oświetlenia zewnętrznego budynków i niektórych ulic, ale również w pomieszczeniach (np. w sklepach). Niektórych z nich (ksenonów) używa się w reflektorach samochodowych. Mają różne spektra, niekoniecznie takie jak na zdjęciu.

Początek strony